eISSN: 2618-6446
Conferences Latest Issue Archive Future Issues About Us Journals

SETSCI - Volume (2018)
ISAS 2018 - Ist International Symposium on Innovative Approaches in Scientific Studies, Kemer-Antalya, Turkey, Apr 11, 2018

Dış Ticaret Açığı Bütçe Açığına Neden Olur mu? Türkiye Örneği (ISAS 2018_155)
Emine Ateş1*, İmdat Köksal2, Ali Çiçek3, Hatice Başdemir4
1Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Zile Meslek Yüksekokulu  , Tokat, Turkey
2Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Zile Meslek Yüksekokulu  , Tokat, Turkey
3Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Zile Meslek Yüksekokulu  , Tokat, Turkey
4Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Zile Meslek Yüksekokulu  , Tokat, Turkey
* Corresponding author: emine.ates@gop.edu.tr
Published Date: 2018-06-23   |   Page (s): 174-174   |    85     5

ABSTRACT Türkiye özelinde dış ticaret açıklarının bütçe açıklarının nedenlerinden olup olmadığını araştırmak. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)ve Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü (BÜMKO) verilerine göre1975 yılı ile 2016 yılları arasında gerçekleşen bütçe (BT) ve dış ticaret açığı (DT) serileri kullanılmıştır. Dış ticaret serileri Amerikan Doları (USD), Bütçe Açıkları Türk Lirası (TL) ve Yeni Türk Lirası (YTL) birimlerinden oluşmaktadır. Öncelikle USD kuru kullanılarak seriler TL ve YTL birimlerine dönüştürülmüştür. Ardından 1975 yılı İstanbul Ticaret Odası (İTO) toptan eşya fiyat endeksi (TEFE) ile seriler 1975 sabit fiyatlara indirgenmiştir. Son olarak, 2006 yılında YTL birimine geçilmesi nedeni ile2006 yılına kadar olan seri elemanlarından altı sıfır atılarak birimler eşitlenmiştir.

İstatistik testleri için EViews 9 kullanılmıştır. Zaman serileri ile işlem yapabilmek için serilerin durağan olmaları şartı bulunmaktadır. Durağanlık testi Augmented Dickey_Fuller (ADF) yöntemi ile yapılmıştır. Hem BT hem de DT serileri için 1. farklarda durağanlık tespit edildiğinden eşbütünleşik (koentegre) regresyon modeli kurularak, hata düzeltme mekanizması uygulanmıştır. Modelin anlamlılığı F testi ile sınanmıştır. BT serisi için ADF p=0.2119, DT serisi için ADF p=0.5953 olarak tespit edilmiştir. Seriler durağan değildir. BT serisi 1. farklar ADF p=0.0000, DT serisi 1. farklar ADF p=0,0000 olarak tespit edilmiştir. Hem BT hem de DT serileri 1. farkları alınmış halde durağandırlar. BT ve DT 1. seviyeden I(1) eşbütünleşiktir.

Serilerin düzey değerleri ile regresyon denklemi kurarak hata düzeltme katsayıları (HD) elde edilmiştir. HD katsayılarının düzey değerlerde durağan olması gerekir. HD serisi için ADF p=0.0096 olarak tespit edilmiştir. Yani HD serisi düzey değerlerde durağandır. BT 1. farklarserisi ΔBT bağımlı değişken, DT 1. farklar serisi ΔDT ve 1 gecikmeli HD serisi HDt-1 bağımsız değişken olmak üzere regresyon denklemi ΔBT=6.409187-0.159448.HDt-1-0.387382.ΔDT şeklinde elde edilmiştir. Düzeltilmiş R2=0.303140 (%30) olarak elde edilmiştir. Denklemin F testi anlamlılık sınaması için p=0.000395<α=0.05 olduğundan denklem anlamlıdır. Çalışma sonucunda Bütçe açıklarının yaklaşık olarak %30 oranını dış ticaret açıkları ile ilişkilendirilebileceği görülmüştür. Yani “dış ticaret açıkları ile bütçe açıkları ilişkilidir” sonucuna ulaşılmıştır. Denkleme göre 1 birimlik DT artışı 0,387 birimlik BT azalışına neden olmaktadır. Sonuç olarak “dış ticaret açıkları arttıkça bütçeye olumlu etkisi olmaktadır” şeklinde bir sonuçla karşılaşılmaktadır.Diğer bir açıdan “İthalat ükseldikçe bütçe açığı azalmaktadır” şeklinde bir sonuca ulaşılabilir.  
KEYWORDS Dış Ticaret Açıkları, Bütçe Açıkları, ADF Testi, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme
REFERENCES

SET Technology - Turkey

eISSN  : 2618-6446

E-mail : info@set-science.com
+90 533 2245325

Tokat Technology Development Zone Gaziosmanpaşa University Taşlıçiftlik Campus, 60240 TOKAT-TURKEY
©2018 SET Technology