Güneşlenme süresi, çok sayıda uygulama için temel veridir. Esas olarak güneş enerjisi tahmininde kullanılmaktadır, ancak aynı zamanda özellikle iklim tabanlı uygulamalar için önemli bir veri kaynağıdır. Bu nedenle, güneşlenme süresinin mekansal ve zamansal değişkenliğinin bilinmesi çok önemlidir. Güneşlenme süresi uzun zamandan beri meteoroloji istasyonlarında helyograflar (Campbell-Stokes ve Jordan helyografları, Türkiye’de Campbell-Stokes kullanılır) ile ölçülür. İstasyon olmayan alanlarda veya yer istasyonlarından uzak bölgelerde ölçümler yapılamadığından, bu bölgeler için güneşlenme süresinin belirlenmesi sadece tahmin ile yapılabilir. Tahminleri yapmak için interpolasyon teknikleri kullanılır. Ara değer tahmini olarak da adlandırılan interpolasyon, komşuluklarda bilinen noktaların değerlerini kullanarak bilinmeyen noktaların değerlerini bulmak için kullanılır. Bu çalışmada klimatolojik uygulamalarda yaygın olarak tercih edilen ve kullanılan, ordinary kriging olarak adlandırılan mekansal analiz tekniği kullanılmıştır. Son derece güvenilir olan bu yöntem, birçok veri dizisi için önerilmektedir. Bu yöntemle tahmin yapılırken, ölçülen değerlerin doğrusal kombinasyonu kullanılır. Bu çalışmanın amacı, güneşlenme süresinin alansal değişkenliğini belirlemektir. Meteorolojik veri aylık, mevsimsel ve yıllık olarak 1960-2010 dönemi için düzenlenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) görüntüleme programı kullanılarak mevsimsel ve yıllık güneşlenme süresi haritaları elde edilmiştir. Sonuçlar, enlemin güneşlenme süresinin mekansal dağılımı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Güneşlenme süresi Türkiye’nin güney bölgelerinden kuzey bölgelerine doğru azalmaktadır. Meteorolojik parametrelerin güneşlenme süresini etkilediği birçok çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte hava kirleticileri de güneşlenme süresi değişimlerini etkileyebilir, çünlü hava kirleticileri bulutluluk, bağıl nem, atmosferik basınç, yağış miktarı ve rüzgar hızı gibi bazı iklim parametreleriyle ilişkilidir.  

Keywords - Güneşlenme Süresi, CBS, Ordinary Kriging, Hava kirleticileri, Türkiye

[1] H. Dobesch, “On the Variations of Sunshine Duration in Austria,” Theoretical and Applied Climatology, vol. 46, pp. 33-38, 1992.
[2] A.P. Matzarakıs and V.D. Katsoulıs, “Sunshine Duration Hours over the Greek Region,” Theoretical and Applied Climatology, vol. 83, pp. 107-120, 2006, doi: 10.1007/s00704-005-0158-8.
[3] M. Dolınar, “Spatial Interpolation of Sunshine Duration in Slovenia,” Meteorological Applications, vol. 13, pp. 375-384, 2006, doi:10.1017/S1350482706002362.
[4] H.M. Kandırmaz, “A Model for the Estimation of the Daily Global Sunshine Duration from Meteorological Geostationary Satellite Data,” International Journal of Remote Sensing, Vol. 27(22), pp. 5061-5071, 2006.
[5] A.S. Lorenzo, J. Calbo, M. Brunettı, and C. Deser, “Dimming / Brightenning over the Iberian Peninsula: Trends in Sunshine Duration and Cloud Cover and Their Relations with Atmospheric Circulation,” Journal of Geophysical Research, Vol.114, 2009, doi: 10.1029/2208JD011394.
[6] Q. You, S. Kang, W.A. Flugel, A.S. Lorenzo, Y. Yan, J. Huang, and J.M. Vide, “From Brightening to Dimming in Sunshine Duration over the Eastern and Central Tibetan Plateau (1961-2005),” Theor. Appl. Climatol., vol. 101, pp. 445-457, 2010.
[7] E. Good, “ Estimating Daily Sunshine Duration over UK from Geostationary Satellite Data,” Royal Meteorological Society, Weather, vol. 65(12), pp. 324-329, 2010.
[8] F. Rahımzadeh, M.Pedram, and M.C. Kruk, “ An Examination of the Trends in Sunshine Hours over Iran,” Meteorological Applications, vol. 21, pp. 309-315, 2014, doi: 10.1002/met.1334.
[9] C. Ertekin, and F. Evrendilek, “Spatio-Temporal Modeling of Global Solar Radiation Dynamics as a Function of Sunshine Duration for Turkey,” Agricultural and Forest Meteorology, vol. 145, pp. 36-47, 2007.
[10] R. Webster, and M.A. Olıver, Geostatistics for Environmental Scientists, John Wiley and Sons, 225-271, 2001.
[11] K. Johnston, J.M.V. Hoef, K. Krıvoruchko, and N. Lucas, Using ArcGIS Geostatistical Analysis, GIS User Manual by ESRI, NY, s.120-187, 1996.
[12] F. Evrendilek, and C. Ertekin, “Statistical Modeling of SpatioTemporal Variability in Monthly Average Daily Solar Radiation over Turkey,” Sensors, vol. 7, pp. 2763-2778, 2007.
[13] İ. Çiçek, “Ankara’da Şehirleşmenin Biyoklimatik Koşullar Üzerine Etkisi,” Klimatoloji Çalıştayı, pp. 145-157, 2002.
[14] B. Aksoy, “Solar radiation over Turkey and its analysis,” International Journal of Remote Sensing, doi: 10.1080/01431161.2010.508056.