AKSARAY İLİ BELİSIRMA KÖYÜ DOKUMALARI
Semra Kılıç Karatay1*
1Aksaray University, Aksaray, Turkey
* Corresponding author: semra.kilic@hotmail.com
Presented at the Ist International Symposium on Innovative Approaches in Scientific Studies (ISAS 2018), Kemer-Antalya, Turkey, Apr 11, 2018
SETSCI Conference Proceedings, 2018, 2, Page (s): 443-448
Published Date: 23 June 2018
Halıcılık; Anadolu’nun birçok yöresinde olduğu gibi, Aksaray ve çevresinde de köklü bir geleneğine sahiptir. Aksaray Selçuklular devrinden beri ünlü bir halı merkezidir. Bu gelenek Osmanlı döneminde de de sürmüştür. Halının ana malzemesi yün olup, Aksaray’ın dağ ve ova köylerinde yaşayan ve koyun yetiştiriciliği ile uğraştıkları için koyunlardan yılda bir kereye mahsus yapılan kırkım işlemi ile elde edilen yünler dokumalarda ham madde olarak kullanılmaktadır. Aksaray yüzyıllardan beri dokuma merkezlerinden biri olarak bilinmektedir. Aksaray halıları denince akla ilk olarak Taşpınar dokumaları gelir. Ancak yapılan alan araştırmalarında durumun böyle olmadığı görülmektedir. Aksaray’da adının bilinmediği hatta hiç duyulmadığı, gün yüzüne çıkmamış dokuma bölgeleri, dokuma isimleri ve motifleri vardır. Bunlardan biri de Belisırma kasabasıdır. Belisırma köyünde yastık, minder, çeyrek, taban ve farklı tekniklerde dokunmuş kilim çeşitleri bulunmaktadır. Özellikle de dokumalarda kullanılan motifler dokumalara ismini vermiştir. Örneğin güllü halılar, yıldızlı motifli halılar bu bölgede en yoğun dokunmuş ve dokumalara adını veren örnekleridir. Bu dokumaların yanında bölgede Taşpınar ve arısama dokuma örnekleri de görmek mümkündür. Dokumalarda kullanılan ipleri ise kendi yöntemleri ile farklı bitki ve meyvelerden doğadan elde etmeleri de dokumaların kalitesini artırmaktadır. Ancak yaklaşık yirmi- otuz yıldır dokuma yapılmayan köyde günümüzde sayısı çok az hatta yok denilecek kadar az üretim yapılmaktadır. Dokuma ev ekonomisine destekten çok boş zamanlarını geçirmek için yapılan çalışmalar olarak görülmektedir. Yapılan araştırma ile Belisırma köyünde bulunan dokumaların; desen ve renk kompozisyonları, kullanılan motifler, dokumalarda kullanılan iplerin boyanmasında kullanılan doğal boyar maddeler, dokumaların ve dokuma sanatının günümüzdeki durumu hakkında veri toplanması yapılmış, yapılan bilgilerin paylaşımı amaç edinilmiştir.
Keywords - Belisırma, el dokuması, motif, halı, Aksaray
1. ARIK, R., “Manzaralı Halılar”, Iı. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, 1983
2. ASLANAPA, O., Türk Halı Sanatı, İst. 1972,
3. DENİZ, Bekir, Türk Dünyasından Halil Açıkgöz’e Armağan, Doğu Kitabevi, 1. Baskı, İstanbul,2013
4. KAYA, Erdoğan, On Bin Yıllık Tarihi Kent Aksaray,Yeni Aksaray Basın Yayını, 2009
5. ÖZTÜRK, İ., “El Halıcılığı Ve Bitkisel Boyanmacılıkta Bölgesel Bir Örnek”, Folklor Ve Etnoğrafya Araştırmaları-1985, İst. 1985.
6. YETKİN, Ş., Samuk.G., “Tarihte Uşak Halıları”, Kaynaklar, 1984,
7. UZUN VURNACI Funda, SOMUNCU Mehmet, Ihlara Vadisi’ni Ziyaret Eden Turistlerin Yerel Halkın Turizme Katılımına İlişkin Görüşleri, KMÜ Sosyal ve Ekonomik
Araştırmalar Dergisi 14 (22): 113-118, 2012
Sözlü Görüşmeler
1. DEMİRCİOĞLU, Ünal, Güzelyurt Belediye Başkanı, Sözlü görüşme, 07.07.2017
2. GÖRÜR, Durmuş, Belisırma Köy muhtarı, Sözlü görüşme, 16.07.2017
3. GÖRÜR, Fatma, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
4. GÖRÜR, Aynur, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
5. GÖRÜR, Sibel, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
6. GÖRÜR, Ziyneti, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
7. YEŞİLDAL, Gülşen, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 17.07.2017
8. YEŞİLDAL,İlknur, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 17.07.2017
9. YÖRÜK, Ayfer, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme,17.07.2017
10. YÖRÜK, Gülden, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme,17.07.2017
11. SÖYLER, Hatice, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
12. ASLAN, Ganime, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
13. ASLAN, Fidan, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
14. ASLAN, Reyhan, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
15. ASLAN, Fadime, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
16. ÖZMEL, Medine, Belisırma Köyü, Sözlü görüşme, 16.07.2017
|
This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License 4.0, which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited. |
